Magazyn Zmiany, październik/03
Transformacja energetyczna Polski centralnym punktem dyskusji wczorajszego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego. Mija dziesięć lat od ustanowienia RDS.
Prezydent Karol Nawrocki wręczył nominacje nowym członkom Rady Dialogu Społecznego. Podczas posiedzenia, oprócz omówienia społecznych skutków transformacji, członkowie RDS poświęcili wiele uwagi bezpieczeństwu energetycznemu oraz wpływowi nowych regulacji unijnych na gospodarkę i obywateli.
Zagrożenie cenowe
W czasie debaty eksperci RDS szeroko omawiali potencjalne konsekwencje wprowadzenia systemu ETS 2. Podkreślano, że nowy mechanizm odbije się na każdym obywatelu — poprzez wzrost cen energii elektrycznej i paliw. Pracodawcy zwracali uwagę, że kluczowe jest zapewnienie konkurencyjnych kosztów energii dla przemysłu. Wysokie ceny prądu mogą bowiem stać się jednym z głównych czynników osłabiających pozycję polskiej gospodarki.
Nasz ekspert
W imieniu Forum Związków Zawodowych głos zabrał Tadeusz Wierzchowski, przewodniczący Sekcji Elektrowni na Węgiel Kamienny OZZZPRC. Jak zaznaczył, poziom zużycia energii elektrycznej „per capita” odzwierciedla stopień rozwoju cywilizacyjnego społeczeństwa.
– W tym wszystkim ważne są takie aspekty jak efektywność energetyczna, wykorzystanie energii z OZE czy cyfryzacja procesów. Niestety, w dążeniu do nowoczesności często zapominamy, w jakich realiach przyszło nam działać. Nasze możliwości wyznaczają geografia, dostęp do surowców, technologia i uwarunkowania polityczne – mówił Wierzchowski.
Ewolucja zamiast rewolucji
Ekspert zaapelował o rozsądek w tempie zmian, ostrzegając, że transformacja prowadzona w sposób rewolucyjny może prowadzić do autodestrukcji gospodarki. Najpierw trzeba zbudować nowe źródła, dopiero potem wygaszać stare – podkreślał.
– W dobie, kiedy nie mamy zapewnionych źródeł, które zapewniłyby wytwarzanie energii elektrycznej przez całą dobę i przez wszystkie okresy roku kalendarzowego, wycofujemy z eksploatacji konwencjonalne jednostki wytwórcze (dziś Dolna Odra – kolejne w planie), które mogłyby do czasu powstania energetyki jądrowej zapewnić dostęp do tego „dobra”, jakim jest energia elektryczna i cieplna. Uzależnienie od dostaw gazu, powoduje, że za chwilę okaże się problemem dostarczanie gazu nie tylko dla odbiorców indywidualnych, bo ważniejsze będzie zapewnienie ich dla przemysłu, a i tu może go zacząć brakować. Osoby, takie jak ja pamiętają „20 stopień zasilania” nie tylko z serialu „Alternatywy 4” i nie chcą doczekać czasu, gdy znowu dostęp do energii elektrycznej będzie efektem decyzji, ”co wyłączamy” – mówił nasz przedstawiciel w czasie posiedzenia.
Dialog w zawieszeniu
Tadeusz Wierzchowski podkreślał też coraz gorszą jakość dialogu społecznego, podając przykład Branżowych Zespołów Trójstronnych, szczególnie w sektorach energetycznym i węgla brunatnego. Równie trudna sytuacja dotyczy branży chemicznej, gdzie dialog praktycznie nie funkcjonuje z powodu braku dobrej woli po stronie odpowiednich resortów.
Szef sekcji Sekcji Elektrowni na Węgiel Kamienny OZZZPRC zwrócił uwagę na chaos kompetencyjny między ministerstwami nadzorującymi sektor energetyczny – od Ministerstwa Aktywów Państwowych, przez resorty Finansów, Klimatu i Środowiska, po nowo utworzone Ministerstwo Energii. Ten brak koordynacji generuje ogrom niepotrzebnej pracy merytorycznej i utrudnia rozwiązywanie realnych problemów branży.
Niepokój budzi również sposób traktowania strony społecznej w największych grupach energetycznych, takich jak PGE czy ENEA. Związkowcy wprost mówią o „pozorowanym dialogu” i wskazują na przypadki wypowiadania zakładowych układów zbiorowych pracy czy ograniczania uprawnień pracowniczych. Takie działania stoją w sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa.
Na liście zarzutów znalazły się też: brak postępu w pracach nad Ponadzakładowym Układem Zbiorowym Pracy, wstrzymanie rozmów o Umowie Społecznej dla branży energetycznej nierespektowanie porozumień na przedpolu podpisanych w trakcie prac nad NABE.
Unijne regulacje
Tadeusz Wierzchowski ostrzegał ponadto przed bezrefleksyjnym wdrażaniem unijnych regulacji dotyczących redukcji emisji. Może to prowadzić do zubożenia społeczeństwa, likwidacji miejsc pracy w przemyśle i spadku siły nabywczej Polaków.
– Zdajemy sobie sprawę, że przed dalszymi zmianami nie uciekniemy, one muszą trwać, ale muszą być przeprowadzane w sposób ewolucyjny, a nie rewolucyjny, bo rewolucja „zabija swoje dzieci” i tych, którzy ją promują. Ważne, aby nadal przeprowadzać odejście od spalania węgla w sposób stopniowy, a nie „na hura” – nieprzygotowani do nowych wyzwań – mówił Tadeusz Wierzchowski.
